In mijn vorige blogs schreef ik uitgebreid over de eerste drie stappen van het achtvoudige pad van Patañjali: de Yama’s, Niyama’s en Asana’s. Dit keer sta ik stil bij stap 4: Pranayama, oftewel ademhalingsoefeningen.

Het achtvoudige pad in het kort

Het achtvoudige pad is gebaseerd op de Yoga Sutra’s van Patañjali. Deze Sutra’s vormen de basistekst van de klassieke yoga, een van de zes filosofische scholen uit het hindoeïsme. Ze behoren tot de oudste boeken van wijsheid ooit geschreven. Patañjali zet hierin de wetenschap van de yoga op vrij ingewikkelde wijze uiteen. Eenvoudig samengevat vind hij dat yoga allesomvattend is en wil hij dan ook graag de essentie tot één geheel samenvoegen.

Deze onderdelen vormen het achtvoudige pad:

1. Yama’s (onthouding), 2. Niyama’s (zelfonthouding), 3. Asana’s (yogahoudingen), 4. Pranayama (ademhalingsoefeningen), 5. Pratyahara (terugtrekken van de zintuigen), 6. Dharana (focus op 1 punt), 7. Dhyana (meditatie) en 8. Samadhi (eenzijn)

Stap 4: Ademhalingsoefeningen (Pranayama)

Allereerst wat info over ademhaling in algemene zin. De ademhaling heeft een sterke relatie met onze emoties, waardoor er veel mensen zijn die last hebben van een ontregelde ademhaling. Het is belangrijk te begrijpen wat een goede ademhaling precies is en te leren hoe je daar naar terug kunt keren. Met dit inzicht ben je goed voorbereid op Pranayama en kun je je er uiteindelijk verder in gaan verdiepen.

De volgende oefening is uiterst geschikt om te ontdekken hoe het met jouw ademhaling is gesteld:

Ga ontspannen zitten op een stoel met beide voeten op de grond en je knieën in een hoek van 90 graden.

Zit goed rechtop, ontspan je schouders en verleng de nek in zachtheid. Trek je kin wat in en zorg ervoor dat je kruin het hoogste punt is.

Leg één hand op je buik en de andere op je borstkas. Adem dan rustig in, niet te diep maar wel helemaal tot de buik. Verleng nu je uitademing. Herhaal dit 8 keer.

Gaat dit lastig? Laat dan in het begin van je uitademing wat minder lucht ontsnappen. Dit kan je doen door je in te beelden dat je een ballon opblaast, of door je mond te tuiten en wat krachtiger uit te ademen zodat er wat minder lucht ontsnapt. Het is namelijk belangrijk om langer uit, dan in te ademen.

Voelt dit heel relaxed en beweegt de hand op je buik net zo als de hand op je borstkas? Dan heb je van nature een goede ademhaling. Stuit je vooral op weerstand, dan ademde je voor de oefening al sneller dan nodig. Misschien een momentopname? Laten we het hopen! Helaas kan het ook wijzen op een structureel probleem wat vaak stress gerelateerd is.

Haal het maximale uit Pranayama’s

Even terug naar Patanjali, volgens hem moet er een ontwikkeling van Asana tot Pranayama zijn. Hij stelt dat Pranayama alleen maar kan worden geprobeerd als er een bepaald niveau van perfectie in de Asana’s is bereikt. De reden hiervoor is dat in Pranayama de wervelkolom en de spinale spieren de bronnen zijn van de actie. De longen zijn op hun beurt de ontvangende instrumenten. Zij moeten worden getraind en gemasseerd door beweging zodat er ruimte wordt gecreëerd, waardoor de rugzenuwen de energie uit de ademhaling kunnen oppikken.

Daarom zijn de Asana’s, waarover ik verder uitweidde in mijn vorige blog, van belang om het maximale effect uit de Pranayama te halen. En om de Asana’s goed te kunnen uitvoeren is het van belang dat je op de juiste manier met je ademhaling omgaat. Dat je weet hoe ademhaling vanuit anatomisch aspect werkt, maar ook wat er vanuit de yogafilosofie over gezegd wordt.

Ben jij ready voor Pranayama?

Besef je dan dat de beoefening hiervan erg intensief is voor zowel lichaam als geest en je dit dus het best met  behulp van een ervaren leraar kan uitvoeren. Hierover wordt ook het volgende geschreven in Hatha Yoga Pradipika: ‘Indien Pranayama op een juiste manier wordt beoefend kan het ziektes verwijderen, indien Pranayama op een onjuiste manier wordt beoefend kan het ziektes veroorzaken’.

Een aantal verschillende voorbeelden:

Ujjayi: Ook wel genoemd hoorbare ademhaling of Ocean Breathing. Deze ademhaling warmt het lichaam op, reinigt de longen en kalmeert lichaam en geest.

Sama Vritti: Oftewel een gelijkmatige ademhaling of Equal Breathing die je helpt ontspannen

Nadi Shodhana: Deze wisselende neusademhaling of Alternate Nostril Breathing is geschikt om je accu op te laden en je geest te verscherpen.

Kaphalabati: Een vuurademhaling die het lichaam reinigt en stimuleert en voornamelijk in de ochtend wordt ingezet.

Ik ben benieuwd naar hoe jij jouw natuurlijke ademhaling op dit moment ervaart en welke Pranayama jou het meeste aanspreekt!

To-be-continued…

In mijn volgende blog lees je meer over de vijfde stap op het achtvoudige yoga pad: Pratyahara